Köken Bilir Misiniz? #6 [Tornavida]

En sevdiğim küçük ev aletlerinden birini inceleyeceğiz. Dolabımı kurayım, masamı yapayım, duvara delik açayım falan sevdiğim şeyler bunlar. Öğrenci evimde bile küçük ev aletlerim, tornavida takımım tamdı. Ne lavabolar, ne musluklar tamir edip eşya montajları yaptık.

Peki nedir bu tornavida, nedir, ne demektir? Nereden gelmektedir? Şimdi merak ettik açtık TDK’ya İtalyaca torno-vite’den gelir diye yazıyor. Tamam diyor bakıyoruz google’a, e bir şey bulamıyoruz. İtalyanca’da tornavida nedir diye bakınca cacciavite kelimesine ulaşıyoruz. Caccia, döndürmek, çevirmek anlamlarına gelen cacciare fiilinden geliyor. E malum Latinceye bağlı bunlar, Fransızca’ya dönüyoruz. Bakıyoruz sözlüğe tornavida nasıl söyleniyor diye? Tourne-vis kelimesine ulaşıyoruz. Ahaaaaa! Tourne, döndürmek, çevirmek anlamına gelen tourner fiilinden  gelmiş. Peki bu durumda vite/vis sözcükleri nedir, ne demektir?

İtalyanca vite’ye bakalım [vite okunur]: Asma, bağ ve vida anlamları var. Evet işte bulduk. Vida çeviren!

Fransızca vis’e bakıyoruz [vis okunur]: Vida demek. Yine ulaşıyoruz istediğimiz anlama.Vida döndürüyoruz 🙂

Asmayla da bir bağı var ama. Vis, Latince vitis kelimesinden türüyor. « asma, bağ, omça, asma bıyığı » anlamlarına geliyor vitis. Asma bıyığını okuyunca aydınlanıyoruz. Bakalım neymiş asma bıyığı:

Asma bıyığının bu spiral, burma, sarmal hâli vidaya adını veriyor işte. Böylece tornavida dışında vidanın da kökenini öğrenmiş oluyoruz. Kelimelerin büründüğü anlam akışını görebilmek çok keyifli.. İşte bir kelimenin daha geçmişini deşmiş bulunmaktayız. Gelecek kelimelerde görüşmek üzeree..